“Madame Speaker, this past Saturday, April 10, 2010, the people of Poland suffered an unspeakable tragedy, the world lost a great leader and the United States lost a true friend with the death of Polish President Lech Kaczynski and much of the Polish leadership in a plane crash in Russia.

“President Kaczynski was a staunch supporter of freedom, and early in his life was a leader in the fight against Communism. As a lawyer in Gdansk, he became an advisor to the Solidarity movement in the late 1970’s. During martial law in 1981, he was jailed because the government thought he was an anti-socialist element.

“When Poland shed the yoke of communism, Lech Kaczynski continued to serve Poland until his death. He served as a Senator. As the Vice Chair of Solidarity. As a member of Parliament. As the Mayor of Warsaw. As the Minister of Justice and Attorney General. And finally, as President of Poland for the last five years.

“He was a true friend of America. He fought corruption because he believed it was an impediment to justice and freedom.

“We all mourn with the people Poland at the loss of this true Polish patriot. May our great friend rest in peace.”

Due to this air crash tragedy the duties of the Head of State has been temporarily assumed by the Speaker of the Sejm Bronislaw Komorowski who has declared the national mourning in Poland from 10th to 16th of April, 2010.

The Book of Condolences will be displayed at the Consulate General of Poland in New York, located at: 233 Madison Ave., New York, NY 10016 on the following days:

- Monday-Tuesday (April 12-13th) from 10:00 AM to 2:00 PM
- Wednesday (April 14th) from 12:00-6:00 PM
- Thursday and Friday (15-16th) from 2:00 to 6:00 PM

We would like to offer our deepest sympathies to friends and families of the victims.

The Jewish Community Relations Council of Metropolitan Detroit joins our Polish American friends and neighbors and Polish people worldwide at this time of profound grief. We reach out with hands and hearts over the deaths of President Lech Kaczynski, his wife Maria, and so many other Polish leaders. We honor President Kaczynski’s work building and strengthening the friendship between his nation and the United States. We especially are grateful for his efforts to bridge the cultural barrier between Poles and Jews, to heal the scars of the Holocaust, and to develop a special relationship between Poland and Israel.

As a people, Jews know that great tragedy cannot be understood, only endured. We are confident that the Polish people and nation will endure and prosper, and we look forward to facing the future with you together.

May the memory of President Kaczynski, the first lady and the others in his delegation be a blessing for us all.

Richard Nodel, President
Robert Cohen, Executive Director
Jewish Community Relations Council of Metropolitan Detroit

___________________________________________________________________________

FOR IMMEDIATE RELEASE:
April 13, 2010


Statement by the Press Secretary on the President Traveling to Poland
 

On Saturday evening, the President will travel to Krakow, Poland to attend the State Funeral of President Lech Kaczynski and First Lady Maria Kaczynska on Sunday, April 18th. The President will travel to Krakow to express the depth of our condolences to an important and trusted ally, and our support for the Polish people, on behalf of the American people.

FOR IMMEDIATE RELEASE
April 10, 2010

Statement by President Obama on the death of Polish President Lech Kaczynski and those traveling with him.

Today, I called Polish Prime Minister Tusk to express Michelle’s and mydeepest condolences to the people of Poland on the tragic deaths thismorning of President Lech Kaczynski, First Lady Maria Kaczynski, and all whowere traveling with them to commemorate the 70th anniversary of the Katynmassacre.  Our thoughts and prayers are with the Kaczynski family, the lovedones of those killed in this tragic plane crash, and the Polish nation.

Today’s loss is devastating to Poland, to the United States, and to theworld.  President Kaczynski was a distinguished statesman who played a keyrole in the Solidarity movement, and he was widely admired in the UnitedStates as a leader dedicated to advancing freedom and human dignity.  Withhim were many of Poland’s most distinguished civilian and military leaderswho have helped to shape Poland’s inspiring democratic transformation.  Wejoin all the people of Poland in mourning their passing.

Today, there are heavy hearts across America.  The United States cherishesits deep and abiding bonds with the people of Poland.  Those bonds arerepresented in the strength of our alliance, the friendships among ourpeople, and the extraordinary contributions of Polish-Americans who havehelped to shape our nation.

It is a testament to the strength of the Polish people that those who werelost were travelling to commemorate a devastating massacre of World War IIas the leaders of a strong, vibrant, and free Poland.  That strength willensure that Poland emerges from the depths of this unthinkable tragedy, andthat the legacy of the leaders who died today will be a light that continuesto guide Poland – and the world – in the direction of human progress.

Z pracy w radzie niemieckiej fundacji m.in. zrezygnował prof. Tomasz Szarota z Instytutu Historii PAN, wybitny znawca dziejów okupacji niemieckiej i ruchu oporu w Polsce, autor głośnych książek o życiu codziennym w okupowanej w Warszawie i innych stolicach Europy. Tygodnik „Newsweek Polska” zacytował jego znamienne słowa: „Zaraz na początku wojny Niemcy zastrzelili mojego ojca, tak że nigdy go nie poznałem. Dorastałem w ruinach Warszawy. Już jako dziecko wiedziałem, że Niemcy wymordowali pięć do sześciu milionów polskich obywateli. Mimo to nauczyłem się niemieckiego, stałem się specjalistą od II wojny światowej i stosunków polsko-niemieckich”. Profesor Szarota widząc jednak, że w koncepcja muzeum poświęconego wypędzeniom zakłada pokazanie Niemców, jako ofiary wojny, a Polaków jako zbrodniarzy, zrezygnował z prac nad berlińskim projektem.

Podobnego zdania, co polski historyk, jest również Salomon Korn z Rady Żydów w Niemczech. Uważa, że „powojennych wypędzeń Niemców nie można podporządkować jakimś regułom i przedstawić jako największej tego typu tragedii, porównując do innych wypędzeń. To, co spotkało Niemców jest nierozerwalnie wpisane w kontekst reżimu nazistowskiego i tak musi być prezentowane – jako efekt zbrodni hitlerowskich popełnionych na innych narodach”.

Na początku kwietnia nad mogiłami polskich oficerów zamordowanych w Katyniu w 1940 roku przez sowieckie NKWD spotkają się po raz pierwszy premierzy Polski i Rosji. Może padną tam ważne słowa o tragicznej przeszłości, może Władimir Putin powie o ludobójstwie dokonanym przez bolszewików na najlepszych synach narodu polskiego. A może Rosjanie już tradycyjnie powtórzą łgarstwa, do których konsekwentnie wracają po krótkie historycznej odwilży z lat 1989-1992. Bo oni znów z dumą podnoszą głowy i bez żadnych moralnych rozterek wyciągają z muzeów pokryte kurzem portrety zwycięskiego wodza – Józefa Stalina.

Sądzę, że takie interpretowanie historii przez naszych wielkich sąsiadów nic dobrego Polsce nie przyniesie. Wiem, że rosyjski imperializm ma w pogardzie narody słabe, wewnętrznie skłócone, niemające strategicznych partnerów. Wiem, że Niemcy czują, iż nadszedł czas na zrzucenie z siebie strasznych win. Państwo polskie nie zaprotestuje?

PIOTR NIEMIEC

Ksiądz dr. Roman Nir

Alicja Karlic: Szanowny Księże, jak się Księdzu żyje w Polsce?

Ks. dr Roman Nir: Do Polski wyjechałem już na stałe. Mieszkam w Częstochowie. Ponieważ jestem emerytem, ks. arcybiskup dał mi prawo wyboru miejsca pobytu. Jako miejsce zamieszkania wybrałem Dom Emeryta. Każdy z księży emerytów ma do dyspozycji dwa pokoje i łazienkę. Mamy całodobową opiekę pielęgniarską, a podczas dnia do dyspozycji jest również lekarz. Warunki są wyśmienite. Do rodzaju każdej choroby mamy dostosowaną dietę. Jestem cukrzykiem, a jest nas z tą dolegliwością 20, i siostry przygotowują dla nas specjalne posiłki.

Wszystkie dobra, jakie zostały diecezji zabrane przez komunistów – dobra w ¾ należące już do policji –  w 1995 roku, dzięki prezydentowi miasta Częstochowy, panu Wronie, zostały wycenione po cenie rynkowej a pieniądze za nie wpłynęły do kasy archidiecezji. To pozwoliło między innymi na wybudowanie nowoczesnego Domu Emeryta.

Do Jasnej Góry mam 10 minut piechotą.

AK: Będąc emerytem, czy Ksiądz ma szansę dalszej posługi duszpasterskiej?

Ks. RN: Tak. Jest to posługa przy parafii, odprawiam Msze św. i jednocześnie pomagam, jako spowiednik na Jasnej Górze. W międzyczasie doszły dolegliwości zdrowotne, związane z wiekiem, co uniemożliwia mi w pełni działać na innych polach.

AK: Czy zamierza Ksiądz kontynuować pracę naukową?

Ks. RN: Tak. Wszystko to, co zdobyłem w Orchard Lake – posiadane wypisy biograficzne i archiwalne – pozwoli na dalszą pracę, o ile pozwoli mi na to zdrowie. Mam dużo materiałów, które przygotowałem tutaj na miejscu, myślę, że w przyszłym roku wydam kolejną książkę. Na dzień dzisiejszy zaleceniem lekarza jest przede wszsytkim spacer, pracować mogę od 4 do 5 godzin dziennie.

AK: Nowym dyrektorem Archiwum jest ks. dr Stanisław Flis. Szanowny Księże, jakie są wrażenia po powrocie do Orchard Lake?

Ks. RN: Muszę stwierdzić, wrażenie było szokujące, oczywiście w tym pozytywnym znaczeniu. Ks. Flis, jak i pan Marcin Chumięcki, wykonali bardzo dużą pracę. Wprost nie do uwierzenia. Opuściłem Orchard Lake 7 miesięcy temu i takie olbrzymie zmiany. Myślę, że ogromny entuzjazm ks. Flisa i pana Marcina sprawiły, że oni nie liczyli godzin swojej pracy. Zbiory archiwalne zostały przeniesione do budynku Arki. Pokazano mi to wszystko, tak jak już wspomniałem, trudno było uwierzyć, jaki ogrom wysiłku fizycznego włożono. Muszę szczerze powiedzieć, że nie byłbym w stanie dokonać takiego wysiłku. A więc, z jednej strony ogromne zaskoczenie, a z drugiej strony ogromna radość. Zgromadziłem bardzo dużo, muszę też szczerze powiedzieć, że za moich lat pobytu w Orchard Lake nie było stabilizacji; zbiory, chyba 10 krotnie, były przenoszone. Teraz wszystko wygląda na to, że będzie już 100 procentowa stabilizacja, stabilizacja miejsca.

Wszystko to, co dokonali, ks. Flis i pan Marcin, rokuje nadzieję i optymizm ogromny. Wreszcie, według koncepcji ks. Flisa i Zarządu, zostały oddzielone książki od archiwum. Księgozbiory zostały przekazane do biblioteki. Muzea pozostały, tak jak były. Ja gromadziłem według swojego klucza. Archiwalia ( myślę, że ¾) zostały przeniesione do budynku Arki na drugie piętro. Dla mnie stanowi to kontynuację, z tym, że zbiory archiwalne są teraz wydzielone. Myślę, że jest to dobra metoda archiwistyki. Archiwalia niech będą archiwaliami, zbiory muzealne niech pozostaną w salach muzealnych, a księgozbiory w bibliotece.

Ks. dr Stanisław Flis jest jak najbardziej odpowiednią osobą na dyrektora Archiwum. Ukończył na KUL-u historię, doktoryzował się również na KUL. W Seminarium wykładał wielokulturowość, asymilację, ale w swoich pracach badawczych ciągle tkwił w historii Polonii. Znam ks. Flisa ponad 20 lat, jest to człowiek pracy, kocha to, co wykonuje. Uważam, że praca w archiwistyce nie była dla niego żadnym nowum, jest to tylko szersze wejście w zakres naszych archiwów. Jeszcze raz podkreślam, jest jak najbardziej odpowiednią osobą by zająć się archiwami. Był to celujący wybór władz Orchard Lake, zarówno kanclerza ks. Whalen’a, jak i rektora Seminarium ks. Cosanke, jak i pana Marcina Chumięckiego, dyrektora Polskiej Misji.

Polonia, pomimo tych zawirowań, powinna to zrozumieć, powrócić entuzjastycznie i wspomagać pracę Polskiej Misji. Jeszcze gdy byłem tutaj, i teraz gdy jestem w Polsce, muszę przyznać, że pan Marcin umiał zdobyć przychylność instytucji naukowych w Polsce. Naczelna dyrekcja Archiwum Państwowych wyraża się z wielkim podziwem dla działań pana Marcina. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego czy Biblioteka Narodowa pokładają ogromne nadzieje w panu Chumięckim. Ma mnóstwo wspaniałych pomysłów. Na przykład, prelekcja pana Marcina w Polskiej Akademii Umiejętności miała w Polsce ogromny oddźwięk. Jeżeli temu młodemu człowiekowi starczy sił i entuzjazmu, jeśli nie będzie szczypany na lewo i na prawo, to Polska Misja i Orchard Lake wypłyną ponownie na międzynarodowe forum. Ja dałem temu początek, mam w tym swój udział.

AK: Jasne, 31 lat nie może być zmarnowane.

Ks. RN: Nagromadziłem bardzo dużo, może przeliczyłem się w możliwościach, muszę przyznać, że nie byłem w stanie ogarnąć wszystkiego, mając do pomocy tylko sekretarkę. Duża część zbiorów była w pudłach, nie mogłem temu sam podołać. Obojętnie, jakie ktoś wydaje opinie o mnie, to mam poczucie, że zgromadziłem te ogromne zbiory, że one tutaj są. Takich zbiorów gdzie indziej nie ma. Myślę, że ks. Flis rozpocznie teraz systematyczne opracowywanie tych zbiorów, a pan Marcin, mając umiejętności szybkiego nawiązywania kontaktów i zdolności w Public Relations ukaże Polską Misję na szerszym forum. Na przykład obrazy Komskiego, on już pokazuje je na internecie, już znalazł sponsora na oprawienie tych obrazów. Myślę, że zarówno działalność archiwum, jak i Polskiej Misji idą we właściwym kierunku.

AK: Czy można powiedzieć, że „polskość” w Orchard Lake ponownie rozkwita?

Ks. RN: Tak. Za moich czasów, była bardzo silna emigracja żołnierska. Dzisiaj   zauważam, że zbiory nasze zaczynają być znane poza Polonią, znane w polsko – amerykańskich środowiskach. Promocja naszej historii jest bardzo dobra.

AK: Czy zgodzi się Ksiądz ze mną, że całe to nasze dziedzictwo, które zostało zgromadzone w Orchard Lake, powinno pozostać tutaj na miejscu, służyć kolejnym pokoleniom i być świadkiem polskiej historii w środowisku amerykańskim?

Ks. RN: Jak najbardziej, oczywiście, że powinno wszystko tutaj pozostać. Mamy tutaj bardzo dużo eksponatów, których nigdzie indziej nie ma, na przykład mamy cały komplet oryginałów odznak wszystkich grup Armii Krajowej. Jesteśmy jedyni na świecie; to tutaj przyjeżdżali z muzeum AK z Polski, by kopiować te odznaki. Nie możemy sobie pozwolić na to, by tutaj były kopie. My mamy orginały.

AK: Dyrektor M. Chumięcki wspomniał, że przywiózł Ksiądz eksponaty z Łazienek w Warszawie.

Ks. RN: Tak. Eksponaty te były przekazane na wystawę w Łazienkach Królewskich, która to została zorganizowana z racji 400 lecia przybycia Polaków do Stanów Zjednoczonych i 90 lecia istnienia Ambasady Amerykańskiej w Polsce. Na jesieni 2007 roku, dyrektor Łazienek Królewskich wraz z dyrektorem naukowym odwiedzili Archiwum w Orchard Lake i wybrali szereg eksponatów i fotografii. Ponieważ wystawa dotyczyła historii Polaków w Ameryce do 1918 roku, interesowały ich eksponaty z tego okresu czasu. Wyselekcjonowano 53 eksponaty, które teraz przywiozłem, zatem powróciły do Orchard Lake. Były to książki, fotografie, sztandary, publikacje ks. Dąbrowskiego, orginalne czasopisma, nawet i kilka numerów Tygodnika Polskiego.

AK: Chciałabym zajrzeć do tych numerów Tygodnika.

Ks. RN: W naszych zbiorach mieliśmy pierwszy numer Dziennika Polskiego.

AK: Z 1904 roku?

Ks.RN: Tak. Z okazji 75 lecia Dziennika Polskiego była zorganizowana wystawa. Pierwszy numer był udostępniony na wystawę. Ks. St. Milewski zapomniał zabrać Dziennik Polski z wystawy, i ktoś, kto sprzątał wystawę wyrzucił ten pierwszy numer. To ogromna strata.

AK: Czasopisma z archiwum zostały przeniesione do biblioteki. Wydaje mi się, że czasopisma powinny pozostać w archiwum, zgodnie z zasadami archiwistyki, czy tak?

Ks.RN: Tak, przy archiwach jest zawsze taki dział. Powinnien być dział: Archiwum Prasy Polonijnej. Nagromadziłem ogromną liczbę czasopism. Niektóre bardzo unikalne, na przykład nasze Seminarium Polskie wydawało w 1890 roku czasopismo „Nasza Niedziela”. Jeśli chodzi o „Dziennik Polski” wydaje mi się, że jesteśmy w posiadaniu mikrofilmów od 1920 roku. Oryginały mamy od 1939 roku. Są one pięknie oprawione, ale jest to już zasługa pana Stanisława Krajewskiego, długoletniego redaktora naczelnego Dziennika Polskiego.

AK: Zwiedzając z ks. Stanisławem Flisem nowe pokoje archiwum, zauważyłam że część archiwum poświęcone jest właśnie Księdzu.

Ks.RN: Tak. To są przede wszystkim wypisy źródłowe do moich prac, artykuły, jak i  książki.

AK: Czyli mogę powiedzieć, że ks. dr Roman Nir pozostaje w Archiwach Orchard Lake. Mam natomiast nadzieję, że w Polsce jest Ksiądz ambasadorem Polskiej Misji  i Polonii.

Ks. RN: O tak. To ogromna satysfakcja, gdy na przykład, na internecie w Archiwach Watykańskich szukam w indeksie Centralnego Archiwum Polonii w Orchard Lake i wówczas wysypuje się masa książek, które ja napisałem. Na mapie polonijnych instytucji naukowych Archiwum w Orchard Lake zajmuje ważne miejsce. Proszę zajrzeć do Biblioteki Kongresu w Waszyngtonie, znajdzie tam pani i Archiwa Orchard Lake i ks. Nira. Nawet każdy wtedy wie, ile ja mam lat.

AK: A ile Ksiądz ma lat?

Ks. RN: Już siedemdziesiąt ( śmiech).

AK: Drogi Księże, odbiegając od tematu, czy sprawy emerytury Księdza są już do końca załatwione?

Ks. RN: Sprawa jest w toku. Jestem głęboko przekonany, że wszystko będzie pozytywnie załatwione. Korespondencja nie wskazuje na to, że miałoby być inaczej.

AK: Zbliżają sie Święta, życzymy radości Bożego Narodzenia i dużo zdrowia.  Poproszę jeszcze Szanownego Księdza Prałata o życzenia dla Polonii.

Ks.RN: Mam okazję, dzięki uprzejmości pani dr Alicji Karlic, serdecznie podziękować wszystkim donatorom naszego Archiwum. Podziękować chcę Władzom naszych szkół, które jednak mimo moich trzydziestu lat pracy, zawsze darzyły mnie zaufaniem, czy to  kanclerz infułat Stanisław Milewski czy to obecny ks. kanclerz T. Whalen. Chcę również podziękować obecnej Polskiej Misji, która bardzo okazuje mi wdzięczność, a z drugiej strony zachęca mnie do współpracy. Chcę również przywołać tych, którzy odeszli już do domu Ojca, a za życia bardzo wspierali polskie zbiory.

Polonii życzę by Święta były błogosławionymi Świętami, a Nowy Rok niech przyniesie dużo pomyślności. Z drugiej strony bardzo proszę, aby tak jak było w Polonii, gdy mieliśmy dużo przyjaciół w Polonii, by i dzisiaj wspierali dzieło Polskiej Misji, bo jest ono godne wspierania. Świadczy ono o Polonii w Michigan, jak i w różnych środowiskach poza Polonią. Zwracam się z apelem, by Polonia poparła przedsięwzięcia Polskiej Misji. Dziękuję również pani, że wspiera pani dzieło Polskiej Misji.

AK: Dziękuję za rozmowę. Bóg zapłać.

Orchard Lake, 12 grudnia 2009 roku.

Pomnik majora Hieronima Dekutowskiego "Zapory" w Tarnobrzegu

Z dumą i radością informuję Czytelników „Tygodnika Polskiego”, że 11 listopada 2009 roku w Tarnobrzegu, w dniu Narodowego Święta Niepodległości, został uroczyście odsłonięty i poświęcony pomnik majora Hieronima Dekutowskiego ps. Zapora. Popiersie cichociemnego, jednego z najodważniejszych oficerów AK w czasie okupacji niemieckiej, a po wkroczeniu Sowietów dowódcy zgrupowania oddziałów WiN na Lubelszczyźnie, niezłomnego obrońcy niepodległości Polski, stanęło przed tarnobrzeskim magistratem, tuż obok pomnika innego bohaterskiego żołnierza, powstańca z 1863 roku, hr. Juliana Tarnowskiego. I choć deszcz padał rzęsiście od samego rana, na uroczystości patriotyczne w Tarnobrzegu  tłumnie stawili się mieszkańcy miasta i regionu, którym od lat leżało na sercu upamiętnienie „Zapory”, symbolu pokolenia żołnierzy wyklętych. Bohatera zamęczonego przez komunistów, którego miejsce spoczynku do dzisiaj pozostaje nieznane.

Tak oto niezwykła historia tarnobrzeskiego harcerza zatoczyła wielkie koło. We wrześniu 1939 roku, kiedy na ochotnika poszedł bić się z Niemcami, nie mógł przypuszczać, że jego prawdziwe losy rodacy poznają dopiero w wolnej Polsce. W całym okresie PRL-u komunistyczna propaganda z cynizmem i wyrachowaniem robiła z niego bandytę, o którym mówić można było głośno tylko źle. Pamiętamy, jak tragicznie brzmiały słowa partyzanckiej sanitariuszki, która w filmie Ewy Kurek mówiła: – „Zapora” zawsze zastanawiał się, czy będzie ktoś o nas pamiętał, że walczyliśmy o Polskę i nie byliśmy bandytami…

„Dzisiaj dokonany został kolejny krok przywracający honor żołnierzom podziemia niepodległościowego. Składam serdeczne podziękowania wszystkim uczestnikom dzisiejszej uroczystości, oraz tym wszystkim Polakom w kraju i zagranicą, dzięki którym powstał ten pomnik, będący punktem odniesienia na drodze kształtowania świadomości historycznej Polaków” – powiedział 11 listopada br. w Tarnobrzegu Tadeusz Wojteczko, przewodniczący Komitetu Budowy Pomnika mjr. Hieronima Dekutowskiego. Okazało się, że w okresie pogłębiającego się w Polsce kryzysu gospodarczego i w rekordowo krótkim czasie jedenastu miesięcy, udało się członkom komitetu zainteresować Polaków w kraju i w USA projektem uczczenia mjr. Zapory. Wielka w tym zasługa dr Alicji Karlic, redaktor „Tygodnika Polskiego”, w którym już na początku 2009 roku ukazały się artykuły historyczne o H. Dekutowskim, a także apele o zbiórkę pieniędzy na budowę pomnika. Wielka w tym zasługa również Jurka Marczewskiego, który pozostając od wielu lat na emigracji w USA, nigdy nie stracił kontaktu z krajem. Wszystkim wspaniałym rodakom w imieniu komitetu budowy pomnika „Zapory” jeszcze raz serdecznie dziękuję.

„Są dni i noce, bywają też niedziele” – pisała niezapomniana Maria Dąbrowska. 11 listopada 2009 roku w Tarnobrzegu wzięliśmy udział w wielkim święcie przywracania pamięci, w symbolicznej patriotycznej niedzieli. Hieronim Dekutowski wrócił tego dnia do rodzinnego miasta. Już na zawsze…

PIOTR NIEMIEC

Dr Janusz Cisek z płk. Ryszardem Kuklińskim w Instytucie Józefa Piłsudskiego w Nowym Jorku

Historyka dr. Janusza Ciska poznałem późną jesienią 2002 roku, kiedy po przyjeździe do rodzinnej Stalowej Woli objął stanowisko wiceprezydenta miasta. Wiedziałem, że wcześniej pracował w rządzie Jerzego Buzka, w departamencie współpracy międzynarodowej Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W czasie naszego pierwszego spotkania dowiedziałem się, że historyk długo mieszkał w Stanach Zjednoczonych i pracował w Instytucie Józefa Piłsudskiego w Nowym Jorku. Był wicedyrektorem (1988-1992), a następnie dyrektorem (1992-2000) tej wielce zasłużonej placówki badawczej. Pamiętam, że już wtedy umówiliśmy się na rozmowę o Komendancie, Legionach i pierwszych latach odrodzonego państwa polskiego.

Okazją do spotkania stała się 85. rocznica obrony Lwowa przed Ukraińcami. W listopadzie i grudniu 1918 roku miasta bronili członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej, uczniowie i studenci. „To najpiękniejszy przykład patriotyzmu i walki o prawa Polski do tego miasta w tamtym czasie. Nic tak nie działało na wyobraźnię naszych rodaków, jak to, że w obronie Lwowa uczestniczyli prości obywatele, nieletni i, co możemy zobaczyć na zachowanych fotografiach m.in. w słynnym albumie „Semper Fidelis”, dziewczęta i kobiety” – mówił dr hab. Janusz Cisek. Lwów w tamtym czasie był naturalną stolicą Galicji – siedzibą Namiestnika, szeregu jednostek wojskowych, kilku poważnych zakładów naukowych i kuźnią kadr Polski niepodległej. „Stamtąd wyszły pierwsze organizacje, które rozpoczęły ferment niepodległościowy. Miasto miało w świadomości narodowej miejsce bardzo wysokie i jego heroiczna obrona przed żywiołem ukraińskim wzbudziła powszechny szacunek Polaków” – przypomniał historyk.

Podczas długiej rozmowy wróciliśmy do słynnego 10 listopada 1918 r., dnia przyjazdu do Warszawy Józefa Piłsudskiego. Więzień Magdeburga zastał w stolicy kompletny chaos. „Pomimo zmęczenia przyjął dosłownie rzekę delegacji, które – każda w odmienny sposób – argumentowały, że są reprezentacją narodu i właśnie im powinno się przekazać władzę. Wieczorem wraz ze swoimi współpracownikami określił dwie główne sprawy, przed którymi stała Polska. Pierwszą była konieczność szybkiego rozpisania wyborów, które wyłonią Sejm Ustawodawczy. Drugą – pilna potrzeba powołania wojska polskiego. Uwagę skupił na organizacji armii” – mówił Janusz Cisek, obecnie dyrektor Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie. Główne cele państwowe, które wytyczył Komendant jeszcze przed przyjęciem władzy od Rady Regencyjnej, realizował później z najwyższym oddaniem. W związku z tym historyk przypomniał zasadę, którą kierował się naczelnik państwa: „Ja już nie jestem przedstawicielem partii, jestem przedstawicielem narodu”.

Na marginesie krótkich rozważań o Polsce z okazji rocznicy odzyskania niepodległości w 1918 roku warto zauważyć, że zacytowaną sentencję marszałka Piłsudskiego winniśmy zadedykować naszej elicie politycznej, która z trudem rozdziela dzisiaj to co partyjne, od tego co wspólne i państwowe…

PIOTR NIEMIEC